| รายละเอียดวิทยานิพนธ์ | |
| ชื่อวิทยานิพนธ์ | หมอธรรมกับการรักษาพยาบาลแบบพื้นบ้าน MO-THAM AND TRADITIONAL HEALTING |
| ชื่อนิสิต | สมใจ ศรีหล้า Somchai Sri-Hla |
| ชื่ออาจารย์ที่ปรึกษา | รศ ดร อมรา พงศาพิชญ์ Asso.Prof.Dr.Amara Pongsapich |
| ชื่อสถาบัน | จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. บัณฑิตวิทยาลัย Chulalongkorn University. Bangkok (Thailand). Graduate School. |
| ระดับปริญญาและรายละเอียดสาขาวิชา | วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต. รัฐศาสตร์ (มานุษยวิทยา) Master. Arts (Anthropology) |
| ปีที่จบการศึกษา | 2534 |
| บทคัดย่อ(ไทย) | วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของหมอธรรม ในฐานะที่หมอธรรมเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน โดยศึกษาเน้นที่บทบาทของหมอธรรมกับการรักษาพยาบาล เพื่อจะได้ทราบถึงปัจจัยที่ทำให้ระบบหมอธรรมดำรงอยู่ได้ในชุมชน การศึกษาอาศัยข้อมูลจากเอกสารและการวิจัยสนามด้วยการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วมและการสัมภาษณ์ โดยศึกษาเฉพาะกรณีของหมอธรรม หมู่บ้านคำม่วง ตำบลบ้านค้อ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ใช้เวลาในการศึกษาภาคสนามระหว่างเดือนสิงหาคม - พฤศจิกายน 2534 จากการศึกษาพบว่า ตามความเข้าใจของชาวบ้าน หมอธรรมหมายถึงผู้ชายที่เรียนเวทย์มนต์คาถาเพื่อปราบภูติผี มีชาวบ้านขอเข้าพึ่งพาอำนาจเวทย์มนต์คาถาเพื่อให้ตนเองรอดพ้นจากอำนาจของภูมิผีปีศาจ ซึ่งอาจจะทำให้เกิดการเจ็บป่วยหรือเกิดอันตรายต่าง ๆ ชาวบ้านที่ขอเข้าพึ่งอำนาจเวทย์มนต์คาถาของหมอธรรม จะเรียกหมอธรรมว่า "พ่อเลี้ยง" และหมอธรรมจะเรียกชาวบ้านกลุ่มดังกล่าวว่า "ลูกเลี้ยง" การสืบทอดการเป็นลูกเลี้ยงเป็นจารีตประเพณีที่มีมาแต่โบราณ ชาวบ้านทุกครอบครัวต้องเข้าสังกัดเป็นลูกเลี้ยงของหมอธรรมรายใดรายหนึ่ง ซึ่งโดยทั่วไปมักจะมีความสัมพันธ์ทางเครือญาติกับตน หมอธรรมทำหน้าที่เป็นทั้งหมอพื้นบ้านและผู้ทำพิธีต่าง ๆ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการรักษาพยาบาลและการเสริมสร้างขวัญกำลังใจ ให้แก่ชาวบ้าน การรักษาพยาบาลของหมอธรรมประสบผลสำเร็จไม่น้อย ทั้งนี้เนื่องมาจากทั้งหมอธรรมและชาวบ้าน ดำรงอยู่ในสิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรมอันเดียวกัน นอกจากบทบาทในด้านการรักษาพยาบาลแล้ว ยังพบว่าหมอธรรมมีบทบาทที่สำคัญต่อชุมชน คือการเป็นผู้นำทางธรรมชาติ ทำหน้าที่ในด้านการไกล่เกลี่ย พิพากษาคดี เป็นผู้นำในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา และพิธีต่าง ๆชาวบ้านมีความเคารพนับถือหมอธรรมด้วยบทบาทและหน้าที่ต่าง ๆ ที่หมอธรรมมีต่อชุมชนทำให้ระบบหมอธรรมยังคงดำรงอยู่ได้ในชุมชนตลอดมา |
| บทคัดย่อ(English) | This thesis deals with an anthropological fieldstudy of the Mo-tham, one type of traditional healer inthe Northeast region of Thailand. If focuses on hishealing process and his other roles in thesociocultural context of the village where thefour-month fieldwork took place. The results will bebriefly presented as follows. In this village; all healers are male. It isbelieved that they possess magical knowledge which theyuse to empower all spirits that cause illness. The alsohave considerable knowledge in herbal medicine whichthey prescribe to their patients. They make use ofother traditional rituals which they sometimes performfor their patients. They gain many followers, many ofwhom are their former patients. These followers performcertain annual rites to honor the Mo-tham. They alsotreat their healers as their spiritual leaders in theireveryday life. These healers and their traditionalknowledge are still relevant to the villager's life. Sothe Mo-tham concept survives in this century. |
| ภาษาที่ใช้เขียนวิทยานิพนธ์ | |
| จำนวนหน้าของวิทยานิพนธ์ | 217 P. |
| ISBN | 974-579-982-3. |
| สถานที่จัดเก็บวิทยานิพนธ์ | |
| คำสำคัญ | MO-THAM, TRADITIONAL HEALING |
| วิทยานิพนธ์ที่เกี่ยวข้อง | |
