| รายละเอียดวิทยานิพนธ์ | |
| ชื่อวิทยานิพนธ์ | โลกของชาวมอแกน : มองจากความรู้พื้นบ้านเกี่ยวกับทะเลและพื้นที่ชายฝั่ง The World According to the Moken : Reflections from Traditional Marine Ecological Knowledge |
| ชื่อนิสิต | พลาเดช ณ ป้อมเพชร Paladej na Pombejra |
| ชื่ออาจารย์ที่ปรึกษา | ศ.ดร. อมรา พงศาพิชญ์ดร. นฤมล อรุโณทัย Prof. Amara Phongsapech, Ph.D.Narumon Arunothai, Ph.D. |
| ชื่อสถาบัน | จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. บัณฑิตวิทยาลัย Chulalongkorn University. Bangkok. (Thailand). Graduate School. |
| ระดับปริญญาและรายละเอียดสาขาวิชา | วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต. มานุษยวิทยา (มานุษยวิทยา) Master. Arts (Anthropology) |
| ปีที่จบการศึกษา | 2546 |
| บทคัดย่อ(ไทย) | ในอดีตชาวมอแกนเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ดำรงวิถีชีวิตร่อนเร่ทางทะเล ใช้ชีวิตอยู่ในเรือบนเกาะและแถบชายฝั่งทะเลอันดามัน ความคุ้นเคยและผูกพันกับทะเลที่สืบทอดมาเป็นเวลาหลายร้อยปีทำให้ชาวมอแกนปรับตัวเข้ากับระบบนิเวศทางทะเล สั่งสมความรู้พื้นบ้าน สร้างระบบคิดและระบบคุณค่าที่สอดคล้องกับธรรมชาติและส่งผลให้สังคมมอแกนอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้โดยไม่ทำลายระบบนิเวศอันละเอียดอ่อนของแนวปะการัง ป่าชายเลนและระบบนิเวศชายฝั่งทะเลโดยรวม รายงานชิ้นนี้นำเสนอความรู้และความเข้าใจในโลก ธรรมชาติ และความสัมพันธ์ระหว่างชาวมอแกนกับนิเวศทางทะเล โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสะท้อนให้เห็นถึง "โลก"ของชาวมอแกนผ่านทางความรู้พื้นบ้านทางนิเวศของพวกเขาเอง รายงานนี้เป็นผลมาจากการศึกษาค้นคว้าโดยใช้วิธีสังเกตอย่างมีส่วนร่วมในกลุ่มชาวมอแกน (Moken) ที่มีถิ่นพำนักอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์ ตำบลเกาะพระทอง อำเภอคุระบุรีจังหวัดพังงา ปัจจุบันหมู่เกาะสุรินทร์มีประชากรชาวมอแกนราว 150 คน หรือประมาณ40 หลังคาเรือน ในปัจจุบันแม้ว่าชาวมอแกนจะตั้งหลักแหล่งมากขึ้น แต่ก็ยังคงใช้ชีวิตหากินอยู่กับทะเล การศึกษาพบว่า "โลกของชาวมอแกน" มีสภาพที่หดแคบและถูกจำกัดลงเนื่องจากวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไปคือ มีการตั้งหลักแหล่งที่ถาวรมากขึ้น การเดินทางทางทะเลจำกัดลงความรู้พื้นบ้านด้านนิเวศทางทะเลสะท้อนให้เห็นปรากฏการณ์ของการเปลี่ยนแปลงได้ชัดเจนยิ่งขึ้น เนื่องจากมอแกนรุ่นใหม่หันมาพึ่งพาอุทยานแห่งชาติและอาศัยการรับจ้างทำงานรายวันในฤดูท่องเที่ยวเป็นช่องทางในการทำมาหากิน ดังนั้นจึงพบว่า "ช่องว่าง"ของความรู้พื้นบ้านขยายเพิ่มขึ้นระหว่าง มอแกนรุ่นใหม่ (อายุน้อยกว่า 25 ปี) และรุ่นเก่า (อายุมากกว่า 25 ปี) มอแกนรุ่นเก่ามีความรู้และความทรงจำที่ดีเยี่ยมเกี่ยวกับพื้นที่ทำมาหากินทั้งบนบกและในทะเลครอบคลุมเกาะต่างๆ ในทะเลอันดามันหลายสิบเกาะ สามารถจำแนกแยกแยะการใช้ประโยชน์จากความหลากหลายทางระบบนิเวศของพื้นที่ รวมทั้งยึดมั่นในความเชื่อและจารีตเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรทางทะเล ความรู้และความทรงจำนี้สืบทอดจากบรรพบุรุษและสั่งสมมาจากประสบการณ์ ปัจจุบันการเดินทางและทำมาหากินทางทะเลถูกจำกัดลงเนื่องจากเหตุปัจจัยหลายประการ ทำให้ความรู้พื้นบ้านด้านนิเวศทางทะเลลดความหมายและความสำคัญลง และทำให้ความรู้นี้ขาดการสืบสานต่อผลที่ตามมาก็คือความละเอียดอ่อนในด้านการดำรงวิถีที่สอดคล้องกับธรรมชาติก็ลดลงและอัตลักษณ์ของมอแกนที่ผูกโยงกับวิถีเร่ร่อนทางทะเลแบบดั้งเดิมก็ลดความหมายลงไปด้วยเช่นกัน |
| บทคัดย่อ(English) | The Moken are ethnic group of sea nomads or sea gypsies who spend theirlives in boats, on the islands and coastal regions along the Andaman Sea. Theirfamiliarity with the sea for centuries enables the Moken to adapt their way oflife with marine ecological system, to accumulate traditional knowledge, tocreate thinking (concept) and value systems that made the Moken lives inconjunction with nature without destroying the fragile ecological system ofcoral reefs, the mangrove forest and the marine coastal environment as a whole. This report aims to present the knowledge and understanding of the Mokenabout the world, nature and their relationship with marine ecological system,the reflection of their "world" through their traditional marine ecologicalknowledge. This report is the result of research using participant observation methodamong the Moken group living in the national park at Surin Islands,Tambon KohPrathong, Amphur Khuraburi, Phang-nga Province. At present there are about 150Moken people or 40 households at Surin Islands. Although they are semi-settled,the sea is still their means of subsistence. The study found that Moken's world is smaller and restricted due tochanging lifestyle with more permanent settlement. Traditional marine ecologicalknowledge reflects clearly "the wide gap" between young Mokens (under 25years)and older Mokens (25 years up). Young Mokens depend on modern means by makingtheir living as daily workers at the park during high-season. While the olderMokens who inherit centuries old traditional knowledge can make differentiationin the exploitation of diversified ecological system, and closely follow thecode of conduct in the extraction of marine resources. Today, as the Moken become more sedentary due to many factors, theirtraditional marine ecological knowledge is left insignificant and unattendedresulting in regrettable discontinued of this invaluable knowledge, they may notable to maintain their sustainable way of living and thus can lose theiridentity as sea nomads eventually. |
| ภาษาที่ใช้เขียนวิทยานิพนธ์ | |
| จำนวนหน้าของวิทยานิพนธ์ | 195 P. |
| ISBN | 974-17-4581-8 |
| สถานที่จัดเก็บวิทยานิพนธ์ | |
| คำสำคัญ | MOKEN, TRADITIONAL MARINE ECOLOGICAL KNOWLEDGE |
| วิทยานิพนธ์ที่เกี่ยวข้อง |
|
