รายละเอียด - ระบบฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย : ศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (STKS)

รายละเอียดวิทยานิพนธ์
ชื่อวิทยานิพนธ์	การใช้และการคงไว้ซึ่งสมุนไพรจากทรัพยากรป่าไม้ THE UTILIZATION AND SUSTAINABILITY OF HERBS FROM FORESTRY RESOURCES
ชื่อนิสิต	ชุติมา สุดตลอด Chutima Sudtalod
ชื่ออาจารย์ที่ปรึกษา	วรรณวิภา ปสันธนาทรมัลลิกา, M.A.ธวัชชัย บุญโชติ, Ph.D.อรทัย รวยอาจิณ, Dr.P.H.เสาวภา พรสิริพงษ์, M.A. Vanawipha Pasandhanatorn, M.A.Thawatchai Boonchote, Ph.D.Oratai Rauyajin, Dr.P.H.Saowapa Pornsiripongse, M.A.
ชื่อสถาบัน	มหาวิทยาลัยมหิดล. บัณฑิตวิทยาลัย Mahidol University. Bangkok (Thailand). Graduate School.
ระดับปริญญาและรายละเอียดสาขาวิชา	วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต. ศิลปศาสตร์ (สังคมศาสตร์การแพทย์และสาธารณสุข) Master. Arts (Medical and Health Social Science)
ปีที่จบการศึกษา	2546
บทคัดย่อ(ไทย)	การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาให้ทราบว่าชุมชนบ้านโนนน้อยซึ่งเป็นชุมชนที่มีถิ่นฐานอยู่ใกล้ป่าในเขตอำเภอบุณฑริก จังหวัดอุบลราชธานี มีการนำสมุนไพรจากป่ามาใช้ในการรักษาความเจ็บป่วย และการนำมาใช้ประโยชน์ในด้านอื่น ๆ อย่างไร และสาเหตุใดที่ทำให้ยังคงมีสมุนไพรให้ชุมชนได้เก็บหามาใช้ประโยชน์ การศึกษานี้ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม และการสังเกต สำหรับกลุ่มเป้าหมาย คือ ผู้นำชุมชน หมอพื้นบ้าน และครัวเรือนชาวบ้าน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ ชุมชนบ้านโนนน้อยมีการนำสมุนไพรมาใช้การรักษาความเจ็บป่วยแบบพื้นบ้าน (ความเจ็บป่วยที่เกิดจากความคิดความเชื่อของชาวบ้าน และความเจ็บป่วยที่ชาวบ้านเคยไปรับการรักษาด้วยวิธีการแพทย์สมัยใหม่แล้วไม่ได้ผล ได้แก่ ความเจ็บป่วยที่เกิดจากอำนาจเหนือธรรมชาติ ความเจ็บป่วยที่เกิดจากสภาวะการเปลี่ยนแปลงของร่างกาย ความเจ็บป่วยที่เกิดจากการดำเนินชีวิตประจำวัน ความเจ็บป่วยที่เกิดจากความผิดปกติของร่างกาย และความเจ็บป่วยที่เกิดจากการติดเชื้อโรค) เช่น ไข้หมากไม้ กระดูกหัก นิ่ว ริดสีดวงทวาร อาการปวดเมื่อย เป็นต้น ความเจ็บป่วยเล็ก ๆ น้อย ๆ ครัวเรือนชาวบ้านจะใช้สมุนไพรมารักษาตนเอง ส่วนความเจ็บป่วยที่รุนแรง ครัวเรือนชาวบ้านจะไปรับการรักษากับหมอพื้นบ้านนอกจากนี้ชุมชนยังมีการนำสมุนไพรมาใช้เพื่อการส่งเสริมและฟื้นฟูสุขภาพ โดยการใช้สมุนไพรที่มีสรรพคุณในการบำรุงร่างกายมาต้มดื่มกินให้ร่างกายแข็งแรง แต่ยังไม่พบว่ามีการใช้เพื่อป้องกันโรค ส่วนการใช้ประโยชน์จากสมุนไพรในด้านอื่น ๆ พบว่าชุมชนมีการนำสมุนไพรมาเป็นอาหารใช้ในการเกษตร ใช้เพื่อความงาม ใช้เป็นสินค้า ใช้ในการประกอบพิธีกรรม และใช้สอยต่าง ๆ ซึ่งป่าที่ชาวบ้านเข้าไปเก็บหาสมุนไพรมีทั้งป่าหัวไร่ปลายนา ป่าช้า ป่าดอนปู่ตา และป่าทำเล (สวนป่าและป่าสงวน) โดยที่ป่าทำเลเป็นป่าที่ชาวบ้านนิยมเข้าไปเก็บหาสมุนไพรมากที่สุด อย่างไรก็ดี การเก็บหาสมุนไพรจากป่ามาใช้รักษาความเจ็บป่วยและการใช้ประโยชน์ในด้านอื่น ๆ มีแนวโน้มลดลง เนื่องจากความเสื่อมโทรมของป่าพร้อมกับการเข้ามาของการแพทย์สมัยใหม่และผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่สามารถใช้แทนสมุนไพรได้ การที่สมุนไพรจากป่ายังมีให้ชุมชนได้เก็บหามาใช้ประโยชน์นั้น เนื่องจากการมีกิจกรรมการอนุรักษ์และความเชื่อเกี่ยวกับป่า ความเชื่อและวิธีการเก็บเกี่ยวสมุนไพร การขยายพันธุ์พืชสมุนไพร และการสืบทอดความรู้เกี่ยวกับสมุนไพร แต่แนวทางในการใช้และการอนุรักษ์สมุนไพรของชุมชนกลับมีลักษณะมุ่งเน้นในเชิงการค้ามากกว่าเป็นการใช้และอนุรักษ์สมุนไพรอย่างยั่งยืน ดังนั้นงานวิจัยครั้งนี้จึงเสนอแนะว่าควรสนับสนุนให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการสมุนไพรและป่าอย่างจริงจัง ไม่ว่าจะเป็นในด้านของภูมิปัญญาความรู้ การใช้ประโยชน์ และการอนุรักษ์สมุนไพร ทั้งในระดับของการวางแผน การปฏิบัติและการได้รับผลจากการดำเนินการ
บทคัดย่อ(English)	This research aims to study how Nonnoi villagers who live near the forestresources in Boondarik District, Ubonratchathanee Province, use herbs for treating their illnesses and for other uses and the sustainability of this use. This study wasconducted though discussions and observations with community leaders, traditional healers, and households. Nonnoi village use herbs for treating their traditional illnesses (illnesses by the villagers' traditional beliefs, illnesses which were unsuccessful treated by modern medicine) illnesses occurring from the supernatural, illnesses caused by changes within the body, illnesses caused by daily life, illnesses caused by abnormality, and illnesses caused by infectious diseases. The villagers use herbs for their minor illnesses while they visit traditional healers for serious illnesses. Furthermore, the villagers boil herbs and drink the liquid to provide strength or recover health, but utilization for disease protection was not found. Villagers also use herbs for food, agriculture, beauty, commodities, and rituals. The forest reserve where the villagers pick most of their herbs is aplace of great spiritual and community significance. However, collecting herbs has decreased due to the deterioration of the forest as well as the reach of modern medical and industrial products which can be used instead of herbs. Herbs are still sustainable for the villagers's use depending on the method of conservation, the beliefs regarding the forest, the beliefs and method of herb collection, propagation, and the transference of herbal knowledge, but the villagers' methods of utilizing and sustaining herbs has focussed on more commercial lines which cannot be sustained by conservation. Thus, this research recommends that the villagers be encouraged to participate and manage herbs and forest resources seriously, with local wisdom used in of conservation practices.
ภาษาที่ใช้เขียนวิทยานิพนธ์
จำนวนหน้าของวิทยานิพนธ์	154 P.
ISBN	974-04-3623-4
สถานที่จัดเก็บวิทยานิพนธ์
คำสำคัญ	HERB, HERBAL MEDICINE, TRADITIONAL ILLNESS, TRADITIONAL HEALER, SUSTAINABILITY, FORESTRY RESOURCE
วิทยานิพนธ์ที่เกี่ยวข้อง	การประหยัดพลังงานในโรงงานผลิตยาแผนโบราณ Energy Conservation in a Traditional Medicine Factory การยับยั้งแบคทีเรียก่อสิวโดยผลิตภัณฑ์ธรรมชาติ Inhibition of Acne-Causing Bacteria by Certain NuturalProducts เครื่องดื่มสมุนไพรจากตะไคร้ Cymbopogon citratus (DC.) Stapf. Herbal Drink from Lemongrass Cymbopogon cibatus(DC.) Stapf Cost and Performance of Hiv / Aids Control Workers Outreach Program to Direct Female Commercial Sex Workers in Cambodia SUSTAINABILITY OF ONCHOCERCIASIS CONTROL PROGRAM IN BENIN: A METHODOLOGICAL APPROACH A COMPARATIVE STUDY OF PLANTS LISTED IN VARIOUS VERSIONS OF WESSANDORN JATAKA TO THE MEDICINAL PLANTINSCRIPTIONS IN WAT PHRACHETUPHONWIMONMANGKHALARAM IMPACT OF ECONOMIC CRISIS ON HEALTH INSURANCE SCHEMES: EFFICIENCY, FINANCING ANDSUSTAINABILITY การวิเคราะห์ความสามารถในการคงอยู่ของกองทุนชราภาพในภาคเอกชน 2542-2571 THE ANALYSIS OF SUSTAINABILITY OF PENSIONS FUND IN PRIVATE SECTOR DURING 1999 - 2029 สารสกัดจากใบกระเพราผีที่มีผลต่อการเจริญเติบโตของแห้วหมู THE EFFECT OF EXTRACTS FROM ~iHyptis suaveolens~i Poit. LEAVES ON GROWTH OF~iCyperus rotundus~i Linn. มาตรการทางกฎหมายในการจัดการสวนป่าอย่างยั่งยืนในประเทศไทย LEGAL MEASURE ON SUSTAINABLE PLANTATION MANAGEMENT IN THAILAND การศึกษาอนุกรมวิธานของไม้ดอกประเภทไม้ล้มลุกในวนอุทยานน้ำตกขุนกรณ์ จังหวัดเชียงราย TAXONOMIC STUDY OF HERBACEOUS FLOWERING PLANTS AT KHUNKORN WATERFALLFOREST PARK, CHIANG RAI PROVINCE อนุกรมวิธานของไม้ล้มลุกและไม้เลื้อยบริเวณเขาวังเขมร, จังหวัดกาญจนบุรี TAXONOMY OF HERBS AND CLIMBERS AT KHAO WANG KHAMEN, KANCHANABURI PROVINCE ผลการยับยั้งของสารสกัดจากสมุนไพรบางชนิดต่อการยึดเกาะของเชื้อสเตร็พโต-คอคคัส มิวแทนส์ INHIBITORY EFFECT OF SOME HERBAL EXTRACTS ON ADHERENCE OF STREPTOCOCCUSMUTANS การตรวจวัดอนุมูลอิสระในธัญพืช เครื่องเทศและสมุนไพรบางชนิดที่ฉายรังสี DETECTION OF FREE RADICALS IN SOME IRRADIATED CROPS, SPICES AND HERBS การศึกษาด้านเภสัชวิทยาของสมุนไพรมะเม่า PHARMACOLOGICAL EFFECTS OF ~iANTIDESMA ACIDUM~i ผลของน้ำสมุนไพรบางชนิดต่อฤทธิ์ก่อกลายพันธุ์ของยาสตรีแผนโบราณหลังทำปฏิกิริยากับไนไตรทโดยใช้การทดสอบเอมส์ EFFECT OF SOME HERBAL DRINKS ON THE MUTAGENICITY OF NITRITE TREATED MENSTRUAL REGULATORY AND HAEMATINIC TRADITIONAL PREPARATIONS, USING AMES TEST การเปิดรับข่าวสาร ความรู้ ทัศนคติ และการใช้สมุนไพรไทยของคนกรุงเทพมหานคร INFORMATION KNOWLEDGE ATTITUDE AMONG USE OF PEOPLE IN BANGKOK RESIDENTS มาตรฐานการออกแบบเรขศิลป์บนบรรจุภัณฑ์สำหรับสมุนไพรไทย GRAPHIC DESIGN STANDARD ON PACKAGE FOR THAI HERBS. ผลของสารสกัดยาหอมต่อการทำงานของหัวใจที่แยกจากกายหนูพร้อมหลอดเลือด EFFECTS OF THE YAHOM EXTRACT ON CARDIAC FUNCTION IN ISOLATED PERFUSED RAT HEART. ผลของการจัดการกับอาการด้วยการนวดประคบต่อความเหนื่อยล้าของมารดาหลังคลอด THE EFFECT OF SYMPTOM MANAGEMENT BY THAIHERB-BALL COMPRESSION ON FATIGUE OF MOTHERS DURING POSTPARTUM ฤทธิ์ต้านเชื้อราก่อโรคพืชจากสารสกัดสมุนไพรไทยบางชนิด ANTI-PHYTOPATHOGENIC FUNGAL ACTIVITY FROM SOME THAI MEDICINAL HERB EXTRACTS. การพัฒนาวิธีการหาปริมาณสารฆ่าวัชพืชกลุ่มซัลโฟนิลยูเรียที่ตกค้างในข้าวโดยใช้เทคนิคลิควิดโครมาโทกราฟี-แมสสเปกโทรเมทรี METHOD DEVELOPMENT FOR THE DETERMINATION OF SULFONYLUREA HERBICIDES RESIDUE IN RICE USING LIQUID CHROMATOGRAPHY-MASS SPECTROMETRY. ผลของรังสีต่อการปนเปื้อนจุลชีพ ต่อฤทธิ์และองค์ประกอบทางเคมีของสมุนไพรชนิดต้านจุลชีพ EFFECTS OF RADIATIONS ON MICROBIAL CONTAMINATION, ACTIVITY AND CHEMICAL COMPOSITION OF ANTIMICROBIAL HERBS แนวทางส่งเสริมการผลิตแชมพูผสมพืชสมุนไพรตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมเครื่องสำอาง : แชมพู GUIDELINES PROMOTION OF THE HERBAL SHAMPOOS PRODUCTS IN ACCORDANCE WITH THE STANDARD FOR COSMETIC: SHAMPOOS การรักษาโรคกระพั้น หละ และซางโดยการกวาดยา : กรณีศึกษาหมอกวาดยาตำบลกุยบุรี อำเภอกุยบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ MANDLE PAINT A TRADITIONAL THAI MEDICINE FOR URI AND DI DISEASE: A CASE STUDY OF A FOLK HEALER IN KUIBURI SUBDISTRICT, KUIBURI DISTRICT, PRACHUAPKHIRIKHAN PROVINCE การวิเคราะห์ปริมาณแร่ธาตุต่างๆ ในพืชสมุนไพรไทยด้วยเทคนิคอินดักทีพลีคัพเปิลพลาสมาแมส สเปกโตรเมตรี DETERMINATION OF MINERAL CONTENTS IN THAI HERBS USING INDUCTIVELY COUPLED PLASMA MASS SPECTROMETRY การศึกษาความสัมพันธ์ของหมอสมุนไพรกับความหลากหลายทางชีวภาพ ด้านพืชสมุนไพร ในจังหวัดกาญจนบุรี THE STUDY OF THE RELATONSHIP BETWEEN FOLK HERBALIST WITH HERBAL BIODIVERSITY IN KRANCHANABURE บทบาทของเภสัชกรชุมชนในการให้คำปรึกษาด้านสมุนไพรในประเทศไทย ROLE OF COMMUNITY PHARMACISTS COUNSELING RELATING TO HERBAL PRODUCTS IN THAILAND การวิเคราะห์ต้นทุนผลิตภัณฑ์จากสมุนไพร : กรณีศึกษาโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร COST ANALYSIS OF HERBAL PRODUCTS: A CASE STUDY OF CHAOPHYA ABHAIBHUBJHR HOSPITAL ความรู้ ความคิดเห็นและการปฏิบัติของเกษตรกรเกี่ยวกับการใช้สารเคมีป้องกันและกำจัดวัชพืช ในสวนยางพารา : กรณีศึกษา จังหวัดหนองคาย THE KNOWLEDGE, OPINION, AND PRACTICE OF FARMERS TOWARD HERBICIDE USE ON RUBBER PLANTATIONS : A CASE STUDY IN NONG KHAI PROVINCE ฤทธิ์ในการต้านเชื้อ ~iCANDIDA ALBICANS~i ของตำรับยาแผนโบราณ IN VITRO SUSCEPTIBILITY OF THAI MEDICINAL PLANTS AGAINST CLINICAL STRAINS OF ~iCANDIDA ALBICANS~i การยอมรับผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางจากสมุนไพรของประชาชน ศึกษากรณี : ผลิตภัณฑ์เครื่อง สำอางจากสมุนไพรของโรงพยาบาลศูนย์เจ้าพระยาอภัยภูเบศร THE ADOPTION OF HERBAL COSMETIC PRODUCTS A CASE STUDY OF THE HERBAL COSMETIC PRODUCTS PRODUCED BY CHAOPHAYA ABHAIBHUBEJHR HOSPITAL IN PRACHINBURI PROVINCE ปัจจัยที่มีผลต่อการจ่ายยาจากสมุนไพรของแพทย์ในโรงพยาบาลชุมชน FACTORS AFFECTING HERBAL MEDICINE PRESCRIBING OF PHYSICIANS IN COMMUNITY HOSPITALS การบริการอบสมุนไพรและการตอบสนองของร่างกายผู้รับบริการ HERBAL STEAM BATH SERVICES AND THE USERS BODY PHYSIOLOGICAL RESPONSES การศึกษาความเป็นไปได้ในการใช้สมุนไพรหนอนตายหยากผสมอาหารไก่เพื่อควบคุมปริมาณ หนอนแมลงวันในมูลไก่ THE FEASIBILITY STUDY ON USING STEMONA HERBS (~iStemona tubrosa~i Lour.) IN POULTRY DIET TO CONTROL HOUSE FLY WORMS IN THE CHICKEN DROPPINGS การเปรียบเทียบฤทธิ์ก่อกลายพันธุ์และยับยั้งฤทธิ์ก่อกลายพันธุ์ของผลที่ได้หลังจากทำ ปฏิกิริยาระหว่างไนไตรท์และซุปไก่สกัดที่ต้มโดยมีตำรับสมุนไพรจีนและไม่มีสมุนไพรจีน COMPARISON AND PREVENTION ON MUTAGENICITY PRESENTED AFTER NITRITE TREATMENT BETWEEN CHICKEN SOUP PREPARED IN THE PRESENCE AND ABSENCE OF CHINESE HERB RECIPES การเปลี่ยนแปลงทางพยาธิสภาพและชีวเคมีของปลานิลต่อราวด์อัพสารจำกัดวัชพืช ชนิดไกลโฟเซต HISTOPATHOLOGICAL AND BIOCHEMICAL EFFECTS OF ROUNDUP, A GLYPHOSATE HERBICIDE, TO NILE TILAPIA, OREOCHROMIS NILOTICUS การปรับปรุงกลิ่นของเครื่องดื่มโปรตีนชนิดใสจากถั่วเหลืองด้วยสมุนไพร FLAVOR IMPROVEMENT OF CLEAR SOYBEAN BEVERAGES BY HERBS ฤทธิ์ต้านการก่อกลายพันธุ์ของไวน์ผลไม้และไวน์สมุนไพรของไทยต่อการก่อกลายพันธุ์ แบบ SOMATIC MUTATION AND RECOMBINATION ของยูรีเทนในแมลงหวี่ ANTIMUTAGENICITY OF THAI FRUIT AND HERBAL WINES ON URETHANE INDUCED SOMATIC MUTATION AND RECOMBINATION IN ~iDROSOPHILA MELANOGASTER~i. ปัจจัยที่มีผลต่อการใช้สมุนไพรในการรักษาโรค กรณีศึกษาประชาชนในเขตตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม FACTORS AFFECTING MEDICAL HERB USAGE CASE STUDY: POPULATION AT Salaya AMPHUR BUDDHAMONTHON, NAKORNPATHOM ผลการต้านฤทธิ์การก่อกลายพันธุ์ของยูรีเทน โดยชาใบหม่อนพันธุ์บุรีรัมย์ 60 ทดสอบด้วยวิธี SMART PROTECTION BY EXTRACT FROM MULBERRY HERB TEA STRAIN BURIRUM 60 AGAINST SOMATIC GENOTOXICITY INDUCED BY URETHANE IN DROSOPHILA การให้และการใช้บริการสุขภาพของหมอพื้นบ้านในชนบทไทย PROVISION AND UTILIZATION OF TRADITIONAL HEALTH SERVICES IN RURAL THAILAND การใช้ชิบยาสมุนไพรเสริมการรักษาร่องลึกปริทันต์ที่หลงเหลืออยู่ HERBAL CHIP AS AN ADJUNCTIVE TREATMENT IN PERSISTENT POCKETS การวิเคราะห์สารคอร์ติโคสเตียรอยด์ด้วยเทคนิคไฮเปอร์ฟอร์มานซ์ลิควิดโครมาโตกราฟี DETERMINATION OF CORTICOSTEROIDS BY HIGH PERFORMANCE LIQUID CHROMATOGRAPHY การประเมินความเป็นพิษของผลิตภัณฑ์สมุนไพรไทยที่จำหน่ายในประเทศไทย TOXICOLOGICAL EVALUATION OF SOME COMMERCIALLY AVAILABLE HERBAL PREPARATIONS IN THAILAND การสำรวจการตัดสินใจซื้อและความคิดเห็นเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางสมุนไพรหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในกรุงเทพมหานคร SURVEY OF THE PURCHASING DECISION AND OPINIONS REGARDING HERBAL COSMETIC ONE TAMBON ONE PRODUCT (OTOP) PRODUCTS AMONG UNDERGRADUATE STUDENTS IN BANGKOK.