| บทคัดย่อ(ไทย) |
การศึกษาเปรียบเทียบต้นทุนและผลตอบแทนของการทำนาข้าวและการเลี้ยงปลาในนาข้าว ภายใต้เงื่อนไขการใช้ปุ๋ยเคมีในอัตราที่แตกต่างกัน ทำการทดลองในแปลงนาเกษตรอำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี ในฤดูนาปรัง ระบบการทำนาแบบปักดำ ใส่ปุ๋ยเคมีตามคำแนะนำของกรมวิชาการ เกษตร คือปุ๋ยเคมีเชิงผสม สูตร 16-20-0 อัตรา 30 กิโลกรัม/ไร่ ในระยะ 7 วันหลังจากปักดำ และครั้งที่ 2 ใส่ปุ๋ยยูเรียสูตร 46-0-0 อัตรา 15 กิโลกรัม/ไร่ ในระยะ 60 วันหลังจากตกกล้า ในแปลงนาข้าวปกติและแปลงนาข้าวที่มีการเลี้ยงปลา ซึ่งทดลองผันแปรอัตราการใส่ปุ๋ยเคมี โดยลด ปริมาณการใส่ปุ๋ยเคมีให้เหลือร้อยละ 75, 50 และ 25 ของอัตราที่กรมวิชาการเกษตรแนะนำ ดังนั้น จะได้กลุ่มทดลอง 5 กลุ่ม ทำการทดลอง 3 ซ้ำ ในพื้นที่แปลงทดลองขนาด 25 ตารางเมตร ปล่อย ปลานิลแปลงเพศขนาด 11 เซนติเมตร น้ำหนัก 25-30 กรัม ในอัตรา 4 ตัวต่อตารางเมตร ใช้ พันธุ์ข้าวเจ้าหอมคลองหลวง 1 ในอัตรา 6 กิโลกรัมต่อไร่ ใช้รำข้าวเป็นอาหารปลาในอัตรา ร้อยละ 5 ของน้ำหนักตัวปลา วันละ 1 ครั้ง และใช้สารสกัดสะเดาในอัตรา 400 ซีซี ต่อน้ำ 40 ลิตร ต่อ 1 ไร่ เก็บรวบรวมข้อมูลต้นทุนการผลิต และผลตอบแทน นำมาวิเคราะห์ต้นทุน ผลตอบแทน มูลค่าปัจจุบันสุทธิ อัตราส่วนผลตอบแทนต่อต้นทุน อัตราผลตอบแทนภายใน และวิเคราะห์ความอ่อนไหว ของการลงทุนในทางเศรษฐศาสตร์ ในขนาดพื้นที่ 1 ไร่ ในระยะเวลา 10 ปี ที่อัตราส่วนลดร้อยละ 12 ผลการศึกษาพบว่า การทำนาในพื้นที่ของตนเองและในพื้นที่เช่า ผลการวิเคราะห์ทางเศรษฐศาสตร์ ไม่มีความแตกต่างกัน แปลงนาที่เลี้ยงปลาซึ่งใช้ปุ๋ยเคมีในอัตราปกติให้ผลตอบแทนสูงสุด คือ 8,764.75 บาทต่อไร่ และให้ผลตอบแทนลดลงเมื่อลดอัตราการใช้ปุ๋ยเคมี ส่วนแปลงนาปลูกข้าวอย่างเดียวให้ผล ตอบแทน 4,959.44 บาทต่อไร่ แปลงนาปลูกข้าวอย่างเดียวมีต้นทุนการผลิตต่ำสุดคือ 3,025.21 บาท ต่อไร่ และมีต้นทุนเพิ่มขึ้นเมื่อใช้ปุ๋ยเคมีเพิ่มขึ้น การวิเคราะห์ต้นทุนผลตอบแทนในระยะเวลา 10 ปี ที่อัตราคิดลดร้อยละ 12 พบว่า ทุกการทดลองให้ผลตอบแทนทางเศรษฐศาสตร์ที่ได้ผลกำไร โดยแปลงนาเลี้ยงปลาอัตราการใช้ปุ๋ยเคมีร้อยละ 100 ให้ผลกำไรสูงสุดคือ มีมูลค่าปัจจุบันสุทธิ 38,161.13 บาทต่อไร่ อัตราส่วนผลตอบแทนต่อต้นทุน 1.63 เท่า และอัตราผลตอบแทนภายใน 36.43% และให้ผลกำไรลดลงเมื่อลดอัตราการใช้ปุ๋ยเคมี โดยแปลงนาเลี้ยงปลาที่ใช้ปุ๋ยเคมี ร้อยละ 25 ให้ผลกำไรต่ำสุดคือ มีมูลค่าปัจจุบันสุทธิ 8,488.60 บาทต่อไร่ อัตราส่วนผลตอบแทน ต่อต้นทุน 1.15 เท่า และอัตราผลตอบแทนภายใน 33.83% ผลกำไรที่ได้จากแปลงนาปลูกข้าว อย่างเดียวจะอยู่ในช่วงเดียวกับผลกำไรที่ได้จากแปลงนาเลี้ยงปลาที่ใช้ปุ๋ยเคมีร้อยละ 75 และ 50 เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงปัจจัยการผลิตแปลงนาปลูกข้าวอย่างเดียวและแปลงนาเลี้ยงปลาที่ใช้ ปุ๋ยเคมี ร้อยละ 50 และ 25 มีแนวโน้มที่จะให้ผลกำไรลดลงจนถึงขาดทุนมากที่สุด ในขณะที่ แปลงนาเลี้ยงปลาที่ใช้ปุ๋ยเคมี ร้อยละ 100 และ 75 มีแนวโน้มให้ผลกำไรเปลี่ยนแปลงแต่เป็น การเปลี่ยนแปลงที่ยังคงให้ผลกำไร การพิจารณาทางเศรษฐศาสตร์ พบว่า การลดการใช้ปุ๋ยเคมี ลงร้อยละ 25 (หรือใช้ปุ๋ยร้อยละ 75 ของอัตราเดิม) ร่วมกับการเลี้ยงปลาในนาข้าว สามารถให้ ผลตอบแทนที่สูงกว่าการปลูกข้าวอย่างเดียว |
| บทคัดย่อ(English) |
A comparative study on cost and benefit of rice culture and rice-fish culture under different rates of chemical fertilizer application was carried out in a farmers field at Bangplama district, Suphanburi province. The experiment was done during the second crop transplanting rice cultivation. Mixed chemical fertilizer 16-20-0 was applied at the rate of 30 kg/rai on day 7 after transplanting and urea fertilizer 46-0-0 was applied at 15 kg/rai, 60 days after seedling, as recommended by the Department of Agriculture. There were 5 treatments: rice culture with 100% fertilizer application and rice-fish culture with 100, 75, 50 and 25% chemical fertilizer application, with three replications, 5x5 m(2) (25 m(2)) per plot. Sex reversed Oreochromis niloticus, 11 cm in length and 25-30 gm in weight, were stocked at 4 fish/m(2) and KLG 83055-1-1-1-2-1-4 rice variety was grown at the rate of 6 kg/rai. Rice bran was used as fish food at the rate of 5% of fish body weight once a day and neem extract 100 cc/40 litres of water/rai ,was used as pesticides. The production cost and benefit were recorded. Cost-benefit analysis, net present value, benefit-cost ratio, internal rate of return and sensitivity were analysed for 1 rai in 10 years period and 12% of discount rate. The results indicated that there was no difference between rice farming of farmer who owned and who rented the land. Rice-fish culture with 100% chemical fertilizer application gave the highest return (8,764.75 baht/rai). The return decreased when the chemical fertilizer application rate decreased. Rice culture without fish gave the return 4,959.44 baht rai. The production cost of rice culture without fish was the lowest (3,025.21 baht/rai) and tended to increase when the chemical fertilizer application rate increased. The cost-benefit analysis calculated in 10 years at 12% of discount rate indicated that all treatments provided a profit. The profit from rice-fish culture with 100% chemical fertilizer application was the highest (38,161.13 baht/rai of NPV, 1.63 times B/C ratio and 36.43% of IRR). The profit decreased when the chemical fertilizer application decreased. The profit of rice-fish culture under 25% chemical fertilizer application was the lowest (8,488.60 baht/rai of NPV, 1.15 times of B/C ratio and 33.83% of IRR). The profit from rice culture without fish was in the same range as the profit from rice-fish culture with 75% and 50% fertilizer application. When the production factors changed, the profit of rice culture without fish and rice-fish culture under 50 and 25% chemical fertilizer application tended to decrease dramatically to nonprofit, While the profit of rice-fish culture under 100 and 75% chemical fertilizer application changed but still profitable. The economic analysis indicated that the chemical fertilizer application could be reduced by 25% (or 75% of normal rate) in rice-fish culture and still, the profit was higher tham rice culture without fish. |
